Yaşasın Hukuk Yaşasın Temiz Enerji!

05.09.2020
432

Türkiye bugün itibariyle enerjide %75 civarında dışa bağımlıdır. Bir birim hizmet veya mal üretirken Avrupa Birliği ortalamasından neredeyse iki kat daha fazla enerji tüketir durumdadır. Ağırlıklı olarak ithal ve fosil kaynaklara dayalı mevcut politikaların sür- dürülmesi halinde, bu bağımlılık artma eğilimindedir. Söz konusu bağımlılık, bir yandan cari açığın artmasının başlıca nedenini oluştururken, enerji güvenliğimizin yanı sıra, genel güvenliğimizi de tehdit etmekte, diğer yandan da dış politikadaki hareket alanımızı daraltmaktadır. Örneğin; Türkiye’nin tamamına yakınını (% 98) ithal etmekte olduğu doğal gazın, elektrik üretimindeki payı, geçtiğimiz aylarda % 47 seviyesine yükselmiştir. Bunun anlamı, olası bir doğal gaz kesintisinin, sadece doğal gaz sektörünü değil, çok kısa bir sürede elektrik sektörünü de kesintiler ve fiyat artışı riskiyle karşı karşıya getirecek olması gerçeğidir. Mevcut kontratlar, günlük 180 milyon metreküp civarında bir tedarike olanak sağlarken, soğuk kış günlerinde günlük gaz tüketimimizin 230 milyon metreküp seviyesine ulaşması beklenmektedir.

Dünyada ve ülkemizde nüfus artışı ve çağın gerekleri ile birlikte enerji tüketimi de artış gösterdi. Enerji tüketiminde oluşan bu taleple birlikte tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de enerji sektörüne yönelik çalışmalar hızlandı. Enerji kaynaklarının çıkarılması, kullanımı, üretimi, tüketiminin ayrı ayrı faaliyetler olması nedeniyle tüm bu faaliyetlerin bir takım kurallara bağlanması gereği doğdu ve bu kurallar çeşitli mevzuatlar çerçevesinde toplandı. Böylelikle enerji hukuku adını verdiğimiz yeni bir hukuk dalı ortaya çıktı.

Enerji hukuku, yenilenebilir ve yenilenemez enerjinin kullanılması ve vergilendirilmesini düzenleyen hukuk dalıdır. Enerji hukuku genel olarak elektrik, doğal gaz, petrol, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) piyasaları ve yenilenebilir enerji kaynakları ile ilgili alanlarda faaliyet göstermektedir. Bu alanla ilgili yapılan ilk çalışmalar, 20. yüzyılın ortalarına denk gelmektedir.

Avrupa Topluluklarının üç Kurucu Antlaşması’ndan ikisi olan 1951 tarihli Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaş- ması (“AKÇT Antlaşması”) ve 1957 tarihli Avrupa Atom Ener- jisi Topluluğu Antlaşması (“AAET Antlaşması”) enerjiye iliş- kin oldu. Kurucu Antlaşmalarda yer alan malların serbest dolaşımına, şirket kurma hakkına, hizmet ve sermayenin serbest dolaşımı hakkına, iç hukukların uyumlaştırılmasına ve devlet yardımlarına ilişkin hükümler enerji sektörüne de uygulanır. Bu kurucu antlaşmaların her birinde enerji politikalarını belirleyen birçok hüküm yer almakla birlikte, hiçbirinde ayrı ve detaylı bir enerji bölümü yoktur. Bu nedenle AB tarafından enerji hukukuna ilişkin olarak tüzük, yönerge, tebliğ, karar ve tavsiye şeklinde birçok ikincil düzenleme yapılarak enerji hukuku şekillendirildi.

Ülkemizin AB’ye üyelik sürecinde Birlik müktesebatına uyum çabalarının bir sonucu olarak enerji hukuku alanında da AB’deki düzenlemeler örnek alınarak yeni düzenlemeler yapıldı. Örneğin 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu, AB müktesebatındaki denk düzenlemeler olan Elektrik ve Doğalgaz Yönergeleriyle önemli benzerlikler gösterir.

ENERJİ SEKTÖRÜNDE KURUMSAL YAPILANMA
Türk enerji hukuku esas olarak dört bölümden oluşur:
1-Elektrik Piyasası
2-Doğalgaz Piyasası
3-Petrol Piyasası
4-LPG Piyasası

Türkiye’de enerji sektörü uzun yıllar elektrik enerjisi üretim, iletim, dağıtım ve ticareti amacıyla kurulan ve elektrik sektöründe tekel durumundaki kamu şirketi olan TEK’in hakimiyeti altındaydı. TEK, elektrik piyasasına özel sektörün katılımını sağlayan hukuki düzenlemeler çerçevesinde, 1993 yılında elektriğin üretimi ve iletimi faaliyetlerini yürütmek üzere Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. (TEAŞ) ve elektriğin dağıtımı faaliyetlerini yürütmek üzere Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) olarak yapılandırıldı.

Daha sonra enerji sektöründe elektrik ve doğal gaz tedarikinin serbestçe sağlanması amacıyla 4628 ve 4646 sayılı kanunlar yürürlüğe girdi. Belirlenen çerçevede elektriğin üretimi, iletimi ve toptan satışı faaliyetlerini yürüten TEAŞ’ın faaliyet ayrıştırması gerçekleştirildi. Bu ayrıştırma çerçeve- sinde elektriğin üretim faaliyetini yürütmek üzere Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ), iletim faaliyetini gerçekleştirmek üzere Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) ve toptan satış faaliyetini gerçekleştirmek üzere Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) olmak üzere üç kamu iktisadi teşekkülü kuruldu.

Böylece elektrik piyasasında iletim faaliyeti dışındaki faali- yetlerin rekabete açılması ve doğal tekellerin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından denetlenerek düzenlenmesi amaçlandı. Amaçlanan piyasa yapısının oluşturul- ması için, elektrik dağıtım ve üretim varlıklarının özelleştiril- mesi de reformun destekleyici bir unsuru olarak sayıldı ve bu konuda Özelleştirme İdaresi Başkanlığı görevlendirildi.
Son olarak, Enerji ve Hukuk sempozyumunda Prof. Dr. Metin Feyzioğlu tarafından söylenen sözlere ve ardından kendi düşünceme dikkat çekmek isterim: “Son yıllarda ülkemizin her yanından yükselen “Termik santrale hayır”, “Nükleer santrale hayır”, “HES’lere hayır” haykırışlarına, son dönemde “Rüzgâra hayır” isyanlarının katılmış olması göz önüne alındığında halkın, yapılan işin doğru ve düzgün bir iş olduğuna ve yararlı sonuçlar yaratacağına ikna edilebilmesi için, enerji politikasının tüm uygulamalarıyla hukuka uygunluğunun sağlanması zorunludur. Aksi takdirde, istisnasız her enerji yatırımı, Türkiye’de yeni bir sosyal huzursuzluğun sebebi olacaktır.”

Kanımca her alanda vazgeçilmez bir biçimde varlığını hisset- tiren hukuk, enerji alanında da can alıcı niteliktedir. Türkiye enerji kaynakları ve bu alandaki nitelikli iş gücü açısından potansiyeli olan bir ülkedir. Enerji adına daha verimli daha sağlıklı ve ülke adına yararlı günler görmek dileğiyle.

YAŞASIN HUKUK,
YAŞASIN TEMİZ ENERJİ!

YARARLANILAN KAYNAKLAR
Erdem&Erdem Hukuk Bürosu
Enerji ve Hukuk Sempozyumu Sonuç Bildirgesi

CANSU YAĞCI

Sonbahar / 2018

REKLAM ALANI
YAZAR BİLGİSİ
Cansu YAĞCI
Avukat Bakırçay Üniversitesi - Kamu Hukuku Yüksek Lisans
YORUMLAR

  1. bluray dedi ki:

    Good post! We will be linking to this great content on our site. Keep up the great writing. Candra Ara Sarena

  2. bluray dedi ki:

    For latest information you have to go to see the web and on world-wide-web I found this site as a finest site for newest updates. Georgette Patten Jaala

  3. full hd izle dedi ki:

    Some really select content on this website , saved to fav. Corilla Hagan Townshend

  4. full hd izle dedi ki:

    I believe you have remarked some very interesting details, thank you for the post. Dalila Andonis Kadner

  5. filmi full izle dedi ki:

    This website really has all the information and facts I wanted about this subject and didn at know who to ask. Maybelle Freddie Schwerin

  6. hd film izle dedi ki:

    Loving the info on this internet site , you have done outstanding job on the articles. Kathleen Gale Woolley

  7. filmi izle dedi ki:

    You got a very excellent website, Sword lily I noticed it through yahoo. Kirsten Baxy Simpson

  8. filmi full izle dedi ki:

    I enjoy reading a post that will make people think. Also, many thanks for allowing for me to comment. Judy Pyotr Gati

  9. watch dedi ki:

    For me Fastfood is applicable only in the rarest cases, because it is too unhealthy and I cook very gladly and that tastes also much better. Mariska Leland Kerin

  10. movie online dedi ki:

    You have made some really good points there. I checked on the internet for additional information about the issue and found most people will go along with your views on this website. Charyl Delmor Idell

  11. watch dedi ki:

    Way cool! Some extremely valid points! I appreciate you writing this post and also the rest of the site is also very good. Tamarra Rollie Dobrinsky Genovera Vic Alexia

  12. 720p dedi ki:

    Quick wafting zephyrs vex bold Jim. Quick zephyrs blow, vexing daft Jim. Clarissa Dare Lieberman

  13. altyazili dedi ki:

    Thank you for your blog post. Thanks Again. Will read on Nariko Che Andras

  14. access dedi ki:

    I like this post, enjoyed this one thanks for posting . Georgeanna Kendrick Auberon