Kansız mıyım?

15.12.2020
460

Değerli Consensus okuyucuları, bu sayıda kansızlık diye bilinen anemi konusunu ele alacağım. Siz okurlar ve benim için zevkli ve faydalı bir çalışma olması dileğiyle…

Başlarken aneminin tanımını yapmaya çalışayım:
Anemi, vücudumuza oksijen taşıyan, kırmızı kan hücreleri olarak da bilinen eritrositlerin ve bu eritrositler içerisindeki oksijen bağlayıcı hemoglobin adlı yapının normal düzeyinden düşük olması veya herhangi bir işlev bozukluğu sonucu fonksiyonlarında değişik derecelerde azalma ve bunların doğurduğu sonuçlar bütünü diyebiliriz. Bu tabir merak edenlerin kolayca ulaşabileceği klasik bir tabirdir, asıl olan bu noktadan öncesi ve sonrasıdır.

Aneminin sebepleri nelerdir, nasıl meydana gelir, belirtileri nelerdir, sonuçları nelerdir, anemisi olan birisi için nasıl sorunlar vücut bulur?

Aneminin sebepleri arasında sürekli ve yavaş veya ani ve yüksek miktarda kan kaybıyla sonuçlanan kanamalar, kan hücrelerini üreten kemik iliğinde fonksiyon kaybına neden olan hastalıklar, bağışıklık sistemindeki farklı bozukluklar sonucu vücudun farklı bölümlerinde kan hücrelerinin (damar içinde, karaciğer, kemik iliği ve dalakta) yüksek ve yeni hücre üretimiyle tolere edilemeyecek hızda parçalanması, yaşlanmış kan hücrelerini yıkıp yerine yenisini koyan sistemin dengesinin bozulması, malnütrisyon (yanlış veya eksik beslenme) ve malabsorbsiyon (emilim bozukluğu sonucu vücuda yetersiz besin girişi) ile birlikte daha birçok sebep sayılabilir.

Tüm bu başlıkları ayrı ayrı ele alıp dallandırmak ancak oldukça ayrıntılı ve uzun bir çalışmayla mümkün olabilir. Lakin aneminin çoğu zaman sadece anemiden ibaret olmadığını, arkasında gizlenebilecek birçok hastalık veya sorunun olabileceğini, dolaysıyla anemiyle birlikte aneminin sebebinin üzerine gidilmesinin hem anemik hastalar hem de hekimler tarafından uygulanacak en doğru yaklaşım olduğunu aklınızda bulundurmanızı isterim.

Aneminin bulguları nelerdir, nasıl anlaşılır?

Kan ile oksijen tüm vücut için zorunlu ve besleyicidir. Kan ile oksijenin yetersizliği vücudun birçok farklı sisteminde birçok farklı bulguya neden olur. Misal verecek olursak beynimize giden kan veya oksijen seviyesindeki küçük bir düşüş bayılmayla sonuçlanabilir; daha ileri bir düşüş ise kalıcı hasara gidebilecek inme, beyin enfarktı gibi klinik durumlara hatta ölüme yol açabilir. Aynı şekilde kalbin oksijen ve kanla beslenememesi sonucu kalp krizi ve ölüm riski vardır. Böbrek ve diğer iç organlarda da çok büyük ve ölümcül sonuçlara yol açabilmektedir. Ancak şükür ki anemi arkasında  kanama veya hemolitik anemiler gibi büyük bir neden olmadıkça bu seviyeye gelmez ve yavaş gelişen anemilerde  teşhis-tedavi için zaman vardır.

Yukarıda kan ve kansızlığın önemini vurgulamak için daha çok ciddi durumlara yer verdim. Daha hafif seyreden ve çoğunlukla demir eksikliğine bağlı gelişen anemilerde ise solukluk, halsizlik, çabuk yorulma, üşüme, baş ağrısı, çarpıntı, uykuya meyil, iştahsızlık, pika (Besin değeri olamayan şeylere anormal iştah: toprak yeme) gibi birçok farklı bulgu vardır. Bunların hepsi aynı anda görülmeyebilir ve  sebebine bağlı olarak faklı bulgular verebilir.

Bunlardan birkaçının (4-5 ve üzeri) kendinizde bulunduğunu düşünüyorsanız başta aneminin sebebine yönelik olmak üzere hekime başvurmanızı öneririm.

Aneminin en yaygın sebebi nedir?

Aneminin  en  yaygın  sebebi  nütrisyonel  (Beslensel)  faktörlerin eksikliğine bağlı vücudun yaşlanan ve yıkılan kan hücrelerinin  yerini  dolduramamasıdır.  Bu  faktörler  demir,  B12 vitamini ve folik asittir. Bu üçü arasında ise eksikliğine en sık rastlanan demirdir. Demir oksijen taşıyan eritrositlerde oksijenin  bağlandığı  hemoglobin  adlı  protein  yapılı  elemanın yapısına  katılır.  Beslenme  ile  yeteri  kadar  demir  alamazsak veya vücudumuzun demir depoları yetersiz ise farklı şiddetlerde demir eksikliği anemisi görülebilir.

Başta büyük baş hayvanların karaciğer, kalp, böbrek ve dalak gibi iç organlarında, yumurta soya fasulyesi, kuru meyveler, kuru fasulye, ıspanak, maydanoz gibi yeşil yapraklı sebzelerde demir bulunur. Demir eksikliği yaşamamak için veya de- mir eksikliği yaşıyorsanız tedaviye ek olarak yukarda saydığım besinleri bolca tüketmenizi öneririm.

B12  vitamini  nadir  görülmekle  beraber  hayvansal  gıdalarda bolca bulunur. Ayrıca vücut depolarımız da yaklaşık 10 yıllık B12  vitamini  barındırdığından  eksikliğine  karşı  vücüt nisbeten toleranslıdır. Ancak vejeteryanlarda B12 vitamini eksikliğine daha sık rastlanabilir.

Demir  eksikliği,  B12  ve  folik  asit  eksikliğine  bağlı  anemiler dışardan   alım   ile   kolayca   tedavi  edilebilmektedir.  Ancak doktor  kontrolü  dışında  herhangi  bir  vitamin  veya  mineral hapı,   ilacı   kullanmamanızı   öneriyorum.   Bazı   vitamin   ve minerallerin  toksik  etkileriyle  şiddetli  zehirlenmeye  kadar varabilen birçok yan etkisi olabilir.

Elimden geldiğince aneminin tanımı, önemi ve en sık sebepleri üzerinde durmaya çalışarak bu sayıki yazımın da sonuna gelmiş bulunmaktayım. Umarım sizi sıkmadan faydalı olabilecek bilgiler sunabilmişimdir.

Şen ve esen kalınız…

A. ADEM AKDEMİR

Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Tıp Fakültesi

Sonbahar / 2018

REKLAM ALANI
YAZAR BİLGİSİ
Adem Akdemir
2015 yılında Batman Fen Lisesinden mezun oldum, şuan YYÜ Tıp fakültesinde son sınıf öğrencisiyim.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.